Odprawa emerytalna pracownika – kiedy pracodawca musi zapłacić i jak ją rozliczyć?

Odprawa emerytalna to jednorazowe świadczenie, które przysługuje pracownikowi w związku z przejściem na emeryturę lub rentę. Zgodnie z kodeksem pracy pracodawca ma obowiązek wypłacić odprawę emerytalną, jeśli stosunek pracy ustał w związku z przejściem na emeryturę. W 2026 roku minimalna wysokość odprawy emerytalnej wynosi równowartość jednomiesięcznego wynagrodzenia, jednak w wielu zawodach lub regulaminach firmowych świadczenie może być wyższe.

Najważniejsze wnioski

• Odprawa emerytalna przysługuje pracownikowi, którego rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z przejściem na emeryturę.
• Minimalna wysokość odprawy emerytalnej zgodnie z kodeksem pracy wynosi jednomiesięczne wynagrodzenie.
• Świadczenie jest jednorazowe – prawo do odprawy emerytalnej można otrzymać tylko raz.
• Odprawa emerytalna jest opodatkowana podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ale nie podlega składkom ZUS.
• Wysokość odprawy może zależeć od stażu pracy lub przepisów branżowych.
• Pracodawca powinien wypłacić odprawę najpóźniej w dniu zakończenia stosunku pracy.
• Niektóre grupy zawodowe mają prawo do wyższej odprawy emerytalnej niż minimalna wynikająca z kodeksu pracy.

---

Odprawa emerytalna – kluczowe zasady w pigułce

Zagadnienie	Zasada
Podatek PIT	Tak – przychód ze stosunku pracy, pracodawca pobiera zaliczkę i wykazuje w PIT-11
Składki ZUS	Nie – zwolniona ze składek społecznych i zdrowotnej
Termin wypłaty	Najpóźniej w dniu ustania stosunku pracy
Częstotliwość	Świadczenie jednorazowe – tylko raz w życiu
Sposób obliczenia	Jak ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy
Przedawnienie roszczenia	Co do zasady 3 lata

Czym jest odprawa emerytalna według Kodeksu pracy?

Odprawa emerytalna to świadczenie pieniężne wypłacane pracownikowi spełniającemu warunki uprawniające do emerytury. Kodeks pracy określa, że odprawa przysługuje w przypadku, gdy stosunek pracy ustał w związku z przejściem na emeryturę.

Podstawą prawną jest art. 92 kodeksu pracy. Przepisy wskazują, że pracownikowi przysługuje odprawa pieniężna w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy.

Odprawa emerytalna jest świadczeniem jednorazowym. Oznacza to, że pracownik, który już wcześniej otrzymał odprawę emerytalną lub rentową, nie może ponownie domagać się jej wypłaty.

Warunki otrzymania odprawy

Prawo do odprawy emerytalnej powstaje wtedy, gdy pracownik nabył prawo do emerytury i nastąpiło rozwiązanie stosunku pracy. Nie ma znaczenia rodzaj umowy o pracę ani wymiar czasu pracy.

Aby przysługiwała odprawa emerytalna, muszą zostać spełnione jednocześnie trzy warunki:

• pracownik posiada prawo do emerytury,
• nastąpiło rozwiązanie umowy o pracę,
• stosunek pracy ustał w związku z przejściem na emeryturę.

Przepisy kodeksu pracy nie określają minimalnego stażu pracy u danego pracodawcy. Odprawa emerytalna w prywatnej firmie również jest obowiązkowa, niezależnie od wielkości przedsiębiorstwa.

Odprawa emerytalna a odprawa rentowa

Odprawa emerytalna i odprawa rentowa działają na podobnych zasadach. Różnica polega na podstawie zakończenia zatrudnienia.

Odprawa rentowa przysługuje pracownikowi, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na rentę z tytułu niezdolności do pracy. Z kolei odprawa emerytalna dotyczy przejścia na emeryturę.

Pracownik nie może otrzymać obu świadczeń jednocześnie. Jeśli wcześniej pobrał odprawę rentową, odprawa emerytalna nie przysługuje.

Jak obliczyć wysokość odprawy emerytalnej?

Wysokość odprawy emerytalnej oblicza się podobnie jak ekwiwalent za urlop wypoczynkowy. Pod uwagę bierze się składniki wynagrodzenia określone w przepisach ministra pracy i polityki socjalnej.

Do wyliczenia świadczenia uwzględnia się:

• stałe składniki wynagrodzenia,
• premie regulaminowe,
• dodatki stałe,
• składniki zmienne z odpowiedniego okresu.

Przy obliczaniu odprawy stosuje się zasady identyczne jak przy ustalaniu ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy.

Wysokość odprawy emerytalnej według grupy zawodowej (2026)

Grupa zawodowa	Podstawa prawna	Wysokość odprawy emerytalnej
Pracownik na umowie o pracę (zasada ogólna)	art. 92¹ Kodeksu pracy	1-miesięczne wynagrodzenie – kwota minimalna, niezależna od stażu pracy. Pracodawca może ustalić wyższą w regulaminie.
Nauczyciel	art. 87 Karty Nauczyciela (nowe zasady od 1.01.2026)	2 pensje po 10 latach • 3 pensje po 15 latach • 6 pensji po 20 latach pracy
Pracownik samorządowy	art. 38 ustawy o pracownikach samorządowych	2 pensje po 10 latach • 3 pensje po 15 latach • 6 pensji po 20 latach pracy
Urzędnik państwowy / członek korpusu służby cywilnej	ustawa o pracownikach urzędów państwowych / o służbie cywilnej	zależnie od stażu – nawet do 6-miesięcznego wynagrodzenia

Odprawa emerytalna – wysokość świadczenia

Minimalna wysokość odprawy emerytalnej w 2026 roku wynosi równowartość jednomiesięcznego wynagrodzenia. Niektórzy pracownicy mogą jednak otrzymać znacznie wyższe świadczenie.

Kodeks pracy wskazuje jedynie minimalną wysokość odprawy. W praktyce wysokość świadczenia może zależeć od:

• stażu pracy,
• układu zbiorowego pracy,
• regulaminu wynagradzania,
• przepisów dotyczących określonych grup zawodowych.

Odprawa pieniężna w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia jest więc podstawowym standardem, ale nie zawsze ostatecznym.

Kto dostaje wyższą odprawę?

Prawo do wyższej odprawy emerytalnej mają m.in. nauczyciele, urzędnicy, pracownicy samorządowi oraz niektóre służby mundurowe. Wysokość świadczenia zależy często od stażu pracy.

Przykładowo:

• nauczyciele mogą otrzymać odprawę nawet w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia,
• pracownicy samorządowi mają wyższe odprawy po określonych latach pracy,
• niektóre zakłady pracy przewidują korzystniejsze zasady w regulaminach.

Dlatego zawsze warto sprawdzić przepisy branżowe oraz wewnętrzne regulacje obowiązujące u pracodawcy.

Chcesz wiedzieć więcej? Skontaktuj się z nami – odpowiemy na Twoje pytania.

Czy odprawa emerytalna jest opodatkowana i czy podlega składkom ZUS?

Odprawa emerytalna jest opodatkowana podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ale nie podlega składkom ZUS. Oznacza to, że pracownik otrzyma kwotę pomniejszoną o podatek, ale bez potrąceń składek społecznych.

Świadczenie stanowi przychód ze stosunku pracy. Pracodawca ma obowiązek pobrać zaliczkę na podatek dochodowy.

Jednocześnie odprawa emerytalna została wyłączona z podstawy wymiaru składek ZUS. To oznacza brak składek emerytalnych, rentowych oraz zdrowotnych.

Kiedy powinna nastąpić wypłata odprawy emerytalnej?

Wypłata odprawy emerytalnej powinna nastąpić najpóźniej w dniu ustania stosunku pracy. Pracodawca nie powinien odkładać wypłaty świadczenia na późniejszy termin.

Najczęściej odprawa jest wypłacana razem z ostatnim wynagrodzeniem oraz ekwiwalentem za niewykorzystany urlop.

Jeżeli pracodawca opóźnia wypłatę, pracownik może dochodzić swoich praw przed sądem pracy wraz z odsetkami.

Co zrobić, jeśli pracodawca nie wypłaci odprawy?

Jeżeli pracodawca nie chce wypłacić odprawy emerytalnej, pracownik może wezwać go do zapłaty, a następnie skierować sprawę do sądu pracy. Roszczenie przedawnia się co do zasady po 3 latach.

W pierwszej kolejności warto przygotować pisemne wezwanie do zapłaty. Należy wskazać:

• datę rozwiązania stosunku pracy,
• nabycie prawa do emerytury,
• podstawę prawną roszczenia.

Pomocne mogą być także dokumenty z ZUS potwierdzające przejścia na emeryturę.

Chcesz zlecić nam obsługę kadrowo-płacową lub rozliczenia pracownicze?
W celu uzgodnienia szczegółów napisz do nas:
📧 biuro@efekta.waw.pl

lub dowiedz się więcej na stronie biura rachunkowego EFEKTA.

Odprawa emerytalna a podatki i ZUS

Odprawa emerytalna nie podlega oskładkowaniu ZUS, ale podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Dla wielu pracowników oznacza to niższe potrącenia niż przy standardowym wynagrodzeniu.

Pracodawca powinien prawidłowo wykazać świadczenie w dokumentacji płacowej oraz informacji PIT-11.

W praktyce oznacza to, że:

• odprawa zwiększa dochód pracownika,
• wpływa na rozliczenie roczne PIT,
• nie zwiększa podstawy składek zus.

Odprawa emerytalna a ulga dla seniora – jak nie płacić podatku?

Ulga dla seniora może pozwolić uniknąć podatku od odprawy emerytalnej, ale tylko w określonych przypadkach. Kluczowe znaczenie ma moment zakończenia zatrudnienia i pobierania emerytury.

Ulga dla seniora przysługuje osobom, które mimo osiągnięcia wieku emerytalnego nadal pracują i nie pobierają emerytury. Jeśli więc pracownik pobiera już świadczenie emerytalne z ZUS, ulga najczęściej nie będzie mogła zostać zastosowana do odprawy.

Każdy przypadek warto jednak analizować indywidualnie pod kątem podatkowym.

Porada eksperta EFEKTA

Komentarz zespołu kadrowo-płacowego EFEKTA

W praktyce o prawie do odprawy decyduje związek między ustaniem zatrudnienia a przejściem na emeryturę, dlatego zadbaj o dokumentację potwierdzającą ten związek (świadectwo pracy, wniosek, decyzja ZUS). Pamiętaj też, że odprawę liczy się jak ekwiwalent za urlop — pominięcie premii i zmiennych składników to najczęstszy błąd skutkujący dopłatą z odsetkami. Masz wątpliwości, czy i w jakiej wysokości odprawa się należy? Zespół EFEKTA przejmie rozliczenie kadrowo-płacowe: biuro@efekta.waw.pl.

Szukasz dobrego doradcy podatkowego lub księgowego dla spółki z o.o? Wybierz usługi biura EFEKTA!

FAQ

Komu przysługuje odprawa emerytalna?

Odprawa emerytalna przysługuje pracownikowi, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na emeryturę. Warunkiem jest nabycie prawa do emerytury.

Ile wynosi odprawa emerytalna?

Minimalna wysokość odprawy emerytalnej wynosi jednomiesięczne wynagrodzenie. Niektóre grupy zawodowe mają prawo do wyższych świadczeń.

Czy każdy pracodawca musi wypłacić odprawę emerytalną?

Tak. Obowiązek wynika bezpośrednio z kodeksu pracy i dotyczy również prywatnych firm.

Czy odprawa emerytalna zależy od stażu pracy?

Kodeks pracy nie uzależnia prawa do odprawy od stażu pracy. Jednak wysokość świadczenia może zależeć od lat pracy w określonych zawodach.

Czy odprawa emerytalna podlega składkom ZUS?

Nie. Odprawa emerytalna nie podlega składkom ZUS, ale podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Kiedy odprawa emerytalna nie przysługuje?

Odprawa nie przysługuje osobie, która wcześniej otrzymała już odprawę emerytalną lub rentową. Świadczenie ma charakter jednorazowy.

Czy odprawa emerytalna należy się przy umowie na czas określony?

Tak. Rodzaj umowy o pracę nie ma znaczenia dla prawa do odprawy emerytalnej.

Czy odprawa emerytalna wlicza się do dochodu?

Tak. Świadczenie stanowi przychód ze stosunku pracy i jest uwzględniane w rozliczeniu podatkowym PIT.