ZUS dla nowych firm – z jakich ulg możesz skorzystać w 2026 roku?

Nowy przedsiębiorca w 2026 r. może legalnie obniżyć koszty ZUS nawet przez pierwsze miesiące prowadzenia firmy: najpierw dzięki uldze na start (bez składek na ubezpieczenie społeczne), potem dzięki preferencyjnym składkom ZUS. Kluczowe jest jednak to, że składka zdrowotna (ubezpieczenie zdrowotne) co do zasady pozostaje obowiązkowa, a błędne zgłoszenie lub zły kodem tytułu ubezpieczenia potrafi odebrać prawo do ulgi.

Najważniejsze wnioski

• Ulga na start: przez pierwsze 6 miesięcy nie opłacasz składek na ubezpieczenia społeczne, ale nadal płacisz składkę zdrowotną. 
• Po uldze na start możesz wejść w preferencyjny ZUS na 24 miesiące – składki społeczne liczysz od 30% minimalnego wynagrodzenia. 
• W 2026 r. minimalne wynagrodzenie to 4 806 zł, więc preferencyjna podstawa społecznych to 1 441,80 zł, a suma składek społecznych wynosi 456,18 zł (z dobrowolnym chorobowym).
• Po okresach ulg wchodzisz na duży ZUS : podstawa 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (w 2026 r. podstawa 5 652 zł), a suma składek społecznych to 1 926,76 zł (z chorobowym).
• Mały ZUS plus jest dobrowolny i zależy m.in. od przychodu/dochodów oraz spełnienia warunków (np. limit 120 tys. zł przychodu i min. 60 dni prowadzenia w poprzednim roku).

ZUS dla nowych firm jednoosobowych – na co możesz liczyć?

Osoba rozpoczynająca pozarolniczą działalność gospodarczą może skorzystać z tzw. ulg w ZUS, które pozwalają znacząco obniżyć koszty w pierwszych latach prowadzenia firmy. Standardowy schemat obejmuje sześć miesięcy ulgi na start (bez składek społecznych), a następnie preferencyjne składki przez 24 miesiące, liczone od niższej podstawy. Dzięki temu nowy przedsiębiorca ma czas na rozwój działalności i stabilizację finansową.

Wysokość składek oraz opłacalność ulg zależy m.in. od formy opodatkowania, np. skali podatkowej, podatku liniowego lub ryczałtu, ponieważ wpływa to na składkę zdrowotną oraz końcowy dochód przedsiębiorcy. W praktyce osoby rozpoczynające działalność w 2025 lub wcześniej mogą kontynuować korzystanie z ulg także w 2026 roku, o ile spełniają warunki ustawowe. To realne wsparcie dla nowych firm, które pozwala ograniczyć koszty w początkowym okresie prowadzenia działalności.

Ile wynosi ZUS dla nowych firm?

W praktyce ZUS dla nowych firm najczęściej oznacza 0 zł składek społecznych przez 6 miesięcy (ulga na start), potem niższe składki społeczne przez 24 miesiące (preferencyjne). Składka zdrowotna nie znika – płacisz ją w każdym wariancie, a jej wysokość zależy m.in. od formy opodatkowania. 

Dla jednoosobowej działalności gospodarczej, jeśli nie masz innych tytułów do ubezpieczeń, najważniejsze są trzy poziomy obciążeń:

• Ulga na start (pierwsze 6 miesięcy): brak składek na ubezpieczenia społeczne, jest tylko ubezpieczenie zdrowotne. 
• Preferencyjne składki (kolejne 24 miesiące): w 2026 r. suma składek społecznych to 456,18 zł (z dobrowolnym chorobowym) lub 420,86 zł (bez chorobowego). 
• Duży ZUS: w 2026 r. suma składek społecznych to 1 926,76 zł (z dobrowolnym chorobowym) lub 1 788,29 zł (bez chorobowego). 

Składki ZUS – najważniejsze informacje

Składek ZUS (społecznych) jest kilka: emerytalny, rentowy, wypadkowy i dobrowolne chorobowe – plus Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy przy dużym ZUS . Niezależnie od ulg, trzeba pilnować zgłoszeń i rozliczeń, bo opóźnienie może oznaczać zaległość i korekty. 

W uproszczeniu:

• ulgi dotyczą głównie składek na ubezpieczenia społeczne,
• składka zdrowotna jest liczona osobno i idzie własnym torem (zależnie od podatków/formy). 

Zgłoszenie do ZUS obowiązkiem każdego początkującego przedsiębiorcy

Nowy przedsiębiorca musi zgłosić się do ZUS i wybrać właściwy zakres ubezpieczeń oraz kod – to warunek poprawnego naliczania ulg. Przy uldze na start zgłaszasz się tylko do zdrowotnego, a termin na zgłoszenie jest krótki (7 dni od rozpoczęcia działalności).

W praktyce spotkasz najczęściej:

• ZUS ZZA – gdy podlegasz wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu (typowo ulga na start),
• ZUS ZUA – gdy wchodzisz w ubezpieczenia społeczne + zdrowotne (np. preferencyjny ZUS),
• ZUS DRA / RCA – dokumenty rozliczeniowe (miesięczne). 

Ulga na start – kogo dotyczy?

Ulga na start dotyczy osoby, która podejmuje działalność gospodarczą po raz pierwszy albo ponownie po co najmniej 60 miesięcy kalendarzowych przerwy. Dodatkowo nie możesz wykonywać usług na rzecz byłego pracodawcy, jeśli są to czynności wchodzące w zakres tego, co robiłeś w ramach stosunku pracy w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym.

To oznacza, że powrót do firmy po krótszej przerwie albo start na rzecz byłego pracodawcy często blokuje skorzystanie z ulgi.

Czy wszyscy korzystający z ulgi na start ZUS muszą płacić składkę zdrowotną?

Tak – w okresie korzystania z ulgi na start podlegasz obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu i opłacasz składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Ulga na start zwalnia tylko z obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne. 

Przykładowo (dla skali/liniowego) minimalna składka zdrowotna w 2026 r. zmienia się w trakcie roku: za styczeń jest liczona od 75% minimalnego wynagrodzenia, a od lutego – od 75% minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w 2026 r. (ZUS podaje konkretne kwoty minimalne). 

Kto nie może skorzystać z ulgi na start?

Z ulgi nie skorzystasz, jeśli prowadziłeś działalność w ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych albo jeśli działasz na rzecz byłego pracodawcy w tym samym zakresie , co wcześniej na etacie. Ulga nie przedłuża się przez zawieszenia – nie da się jej zatrzymać zawieszając wykonywanie działalności. 

W praktyce problemy pojawiają się najczęściej, gdy:

• przedsiębiorca wraca do JDG po krótkiej przerwie (mniej niż 60 miesięcy),
• przechodzi z etatu na B2B u tego samego podmiotu w podobnym zakresie.

Czy osoby korzystające z ZUS dla nowych firm mogą uzyskać zasiłek chorobowy?

W czasie ulgi na start nie masz prawa do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego (np. zasiłek chorobowy, macierzyński) ani – w razie wypadku przy pracy – do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego. Jeśli chcesz świadczeń, musisz podlegać ubezpieczeniom społecznym (np. po uldze na start) i – w przypadku chorobowego – zgłosić je jako dobrowolne. 

To ważne, bo oszczędność w pierwsze miesiące może oznaczać realny brak ochrony, gdy wydarzy się choroba lub opieka nad dzieckiem.

Co po upływie 6 miesięcy? Preferencyjne stawki ZUS

Po pierwsze 6 miesięcy możesz przejść na preferencyjnych składek przez kolejne 24 miesiące, jeśli spełniasz warunki. W 2026 r. preferencyjna podstawa to 1 441,80 zł (30% minimalnego wynagrodzenia 4 806 zł), a suma składek społecznych wynosi 456,18 zł (z chorobowym). 

Ważne praktycznie: na preferencji Fundusz Pracy co do zasady nie występuje (bo podstawa jest niższa niż minimalne wynagrodzenie). 

Co zrobić, by jak najdłużej móc korzystać z preferencyjnego ZUS-u?

Najdłuższy standardowy pakiet ulg to 6 miesięcy ulgi na start + 24 miesiące preferencji (łącznie 30 miesięcy). Nie da się wydłużyć ulgi na start przez zawieszenia, więc planowanie pod kalendarz ma ograniczony sens – ważniejsze jest poprawne zgłoszenie i pilnowanie terminów.

Dobre praktyki dla przedsiębiorcy:

• pilnuj daty rozpoczęcia działalności (od niej liczą się okresy),
• nie mieszaj kodów ubezpieczenia (częsty błąd przy przerejestrowaniu),
• rozważ dobrowolne chorobowe, jeśli zależy Ci na świadczeniach.

Składki ZUS 2026 – jak obliczana jest ich wysokość?

Dla dużego ZUS minimalna podstawa społecznych w 2026 r. to 5 652 zł (60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia), a suma składek społecznych to 1 926,76 zł. Dla preferencji minimalna podstawa to 1 441,80 zł, a suma składek społecznych to 456,18 zł. 

Do tego dochodzi wypadkowe: dla wielu płatników zgłaszających do 9 ubezpieczonych stopa wypadkowego wynosi 50% najwyższej stopy, czyli 1,67% (rok składkowy liczony jest od 1 kwietnia do 31 marca). 

Składki ZUS dla jednoosobowej działalności gospodarczej

W jednoosobowej działalności gospodarczej najczęściej płacisz składki społeczne (zależnie od ulgi) + składkę zdrowotną, a potem rozliczasz je w dokumentach ZUS DRA. Jeśli masz zbieg tytułów (np. etat z minimalnym wynagrodzeniem), sytuacja może się zmienić – społeczne mogą być obowiązkowe tylko z etatu, a z działalności dobrowolne. 

Tu szczególnie warto uważać na dobór wariantu: jednoosobowy przedsiębiorca często optymalizuje koszty, ale powinien świadomie zdecydować, czy zależy mu na świadczeniach (chorobowe) i jaka jest jego realna ochrona.

Ulga na start dla nowego przedsiębiorcy

Ulga na start to realna oszczędność: przez 6 miesięcy nie opłacać składek na ubezpieczenia społeczne. Zgłaszasz się wtedy do zdrowotnego kodem 05 40 xx i płacisz wyłącznie składkę zdrowotną.

Jeżeli po uldze przechodzisz na preferencję, zwykle zmieniasz zgłoszenie (wyrejestrowanie i ponowne zgłoszenie) i wybierasz kod właściwy dla preferencji (w materiałach ZUS najczęściej pojawia się 05 70 xx / 05 72 xx – zależnie od uprawnień). 

ZUS na start – na czym polega?

 ZUS na start to potoczne określenie ulgi na start: nie opłacać składek na ubezpieczenia społeczne przez 6 miesięcy, przy obowiązkowej składce zdrowotnej. Okres liczysz pełnymi miesiącami: gdy startujesz w trakcie miesiąca, 6 miesięcy liczysz od kolejnego miesiąca. 

To szczególnie ważne, gdy startujesz np. 20 dnia miesiąca – w praktyce zyskujesz dłużej kalendarzowo, ale formalnie nadal są to 6 miesięcy kalendarzowych.

Preferencyjne składki ZUS – kiedy się kończą?

Preferencyjny okres trwa 24 miesiące kalendarzowe (po uldze na start albo od objęcia ubezpieczeniami społecznymi, jeśli z ulgi zrezygnujesz). Po tym czasie wchodzisz na standardowe zasady i – jeśli spełniasz warunki – możesz rozważyć mały ZUS plus (dobrowolny). 

Mały ZUS plus co do zasady wymaga m.in.: przychodu do 120 tys. zł w poprzednim roku (proporcjonalnie, jeśli firma działała krócej), prowadzenia działalności minimum 60 dni w poprzednim roku oraz braku prawa do preferencyjnych składek.

Skontaktuj się z nami

Chcesz zlecić nam prowadzenie księgowości oraz rozliczenia składek ZUS (w tym mały ZUS plus i dokumenty ZUS DRA)?
W celu uzgodnienia szczegółów napisz do nas:
📧 biuro@efekta.waw.pl

Chcesz porozmawiać? Zadzwoń:
+48 22 403 40 98
+48 604 501 507

FAQ – ZUS dla nowych firm w 2026 roku

Ile trwa ulga na start?

Maksymalnie 6 miesięcy kalendarzowych. Gdy startujesz w trakcie miesiąca, liczysz ją od kolejnego miesiąca.

Czy w uldze na start płacę składki społeczne?

Nie – ulga zwalnia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne. Nadal płacisz składkę zdrowotną. 

Czy ulga na start przedłuża się, gdy zrobię zawieszenia działalności?

Nie. ZUS wprost wskazuje, że nie przedłużysz ulgi na start, jeśli zawiesisz działalność w czasie korzystania z tej ulgi. 

Ile wynosi preferencyjny ZUS w 2026 r.?

Suma składek społecznych to 456,18 zł miesięcznie (z dobrowolnym chorobowym) albo 420,86 zł (bez chorobowego).

Ile wynosi duży ZUS w 2026 r.?

Suma składek społecznych to 1 926,76 zł miesięcznie (z dobrowolnym chorobowym) albo 1 788,29 zł (bez chorobowego).

Kiedy mogę wejść w mały ZUS plus?

Zwykle dopiero po zakończeniu ulgi na start i preferencyjnych składek, jeśli spełnisz warunki (m.in. limit przychodu 120 tys. zł i min. 60 dni prowadzenia w poprzednim roku). 

Jaki jest typowy kod tytułu ubezpieczenia przy uldze na start?

ZUS wskazuje kod 05 40 xx dla zgłoszenia do zdrowotnego przy uldze na start.